موسیقی ایرانی در عصر صفوی، همانند بسیاری از مظاهر فرهنگی و اجتماعی زندگی ایرانیان، از سیاست های حکومت دیرپای صفوی سخت تاثیر پذیرفت. این تاثیرپذیری البته در دوره های سلاطین مختلف تفاوت داشت، چنان که در عهد شاه عباس اول به دلیل علاقه او به موسیقی، این هنر رونقی گرفت و برعکس در دوره شاه طهماسب اول، شاه سلیمان و شاه سلطان حسین که تحت تاثیر فقها با موسیقی مخالف بودند، این هنر روی به انحطاط نهاد و موسیقی دانان با تضییقات بسیاری مواجه شدند و از همین رو، شمار زیادی از آنان ناگزیر از مهاجرت به سرزمین های خارج از قلمرو صفوی شدند.

مهرهای شاهان، از جمله مهمترین آثار هنری دوران صفوی به شمار می روند. تحقیق درباره مهرهای شاهان صفوی، طریق، اثر مهرها برروی اسناد و مکتوبات قابل بررسی است. شکل مهرهای الصاقی بر روی این اسناد، به دلیل ارتباط سریع و آنی، با بیننده، در این مقاله ضمن بررسی ویژگی های مهرهای شاهان صفوی، تلاش گردیده است که مهرها نام گذاری و در یک طبقه بندی مناسب قرار گیرند. همچنین با تحلیل شکل، کاربرد، سیر تحول و تطور مهرهای شاهان صفوی تفکیک و مشخص شود.نتیجه نهایی اذعان می دارد که شکل و ترکیب بندی نوشتار مهرهای شاهان صفوی، علاوه بر کارکرد به عنوان نشان حکومتی، دربرگیرنده افکار و عقاید آنان نیز است. همچنین شکل در انواع مهر شاهان صفوی از تنوع محدودی برخوردار بوده و در چند شکل هندسی ساده خلاصه شده است. این اشکال با توجه به نوع کارکرد و جنس مهرها، دارای ابعاد متفاوتی بوده و با ترکیب بندی حروف رایج، هویت یافته اند.اهداف مقاله:1. مطالعه و شناخت شکل در مهرهای شاهان صفوی، به منظور تجزیه و تحلیل، طبقه بندی و ثبت تاریخی.2. دستیابی؛ نوع ارتباط مفهومی مهرها با افکار و اندیشه های شاهان صفویسوالات مقاله:1. مهرهای شاهان صفوی، چه شکل ها و فرم و مضامینی را دارا هستند؟2. نقش و مضمون مهرها، چه تاثیری بر شکل و فرمهای مهرهای شاهان صفوی داشته است؟

صفویان پس از دوره فترت در ایران دولتی متمرکز تشکیل دادند و با تقویت هویت ملی ایرانیان و استفاده از عنصر هویت بخش دین، تحولاتی اساسی در ساختار حکومت و جامعه ایجاد کردند. رسمی کردن مذهب تشیع امامیه، مهم ترین اقدام حکومت صفویه در شروع کار بود که موجب تحول اساسی در ارزش ها و هنجارهای جامعه ایران شد. درنتیجه، بسیاری از ارزش ها جنبه دینی و مذهبی پیدا کردند و همراه این تحولات، برخی باورهای نادرست نیز رواج یافت. ساختار جهان بینانه حکومت صفویه با توجه به جنبه ‎های دینی آن، تا جایی در زمینه خرافه گرایی پیش رفت که موجب ایجاد سستی در مبانی تشیع شد. نزدیکی فرهنگی ایران امروز با دوره صفویه، موجب ماندگاری و پایائی بسیاری از آداب و رسوم، اعتقادات و سنت ‎ها شده است، درنتیجه باید ریشه برخی خرافه های موجود را در دوره صفویه جستجو کرد که به دلایل مختلف تا امروز ادامه پیدا کرده است. با توجه به تاریخی بودن موضوع، این پژوهش با استفاده از روش تحلیل محتوای استقرایی، به صورت کیفی و به شیوه تاریخی - تطبیقی انجام شده است. نتایج این پژوهش نشان دادند نفوذ باورهای خرافی میان نخبگان و دربار، موجب شیوع خرافات در سطح جامعه شده است. در کنار این عوامل، برداشت سطحی از دین و توجیه اعتقادات خرافی به وسیله باورهای دینی، ضمن گسترش خرافات، زمینه سقوط حکومت صفویه را فراهم کرد.

پادشاهان صفوی، از موقعیتی قدسی گونه برخوردار بودند. گفته می شد آن ها معصوم هستند و علم لدنی، اقبال خاص شاهی، توانایی انجام دادن معجزه و پیش گویی آینده را دارند. خانه شاه مقدس و محل بست بود. اشیایی که با شاه تماس داشتند، مقدس می شدند و قدرت شفابخشی داشتند.شاه به سبب برخورداری از چنین موقعیتی، به خودش اجازه می داد تا احکام شریعت را نادیده بگیرد و مرتکب منکرات شود. مردم از نفرین شاه می ترسیدند. دست زدن به فرمان های شاه و نقاشی چهره او ممنوع بود. چنین باورهایی، از اعتقادات غالیانه قزلباش ها و موقعیت شاه در نزد عامه مردم سرچشمه می گرفت.در این پژوهش عوامل، نتایج و نشانه های تقدس شاهان صفوی بررسی می گردد و با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی و با اتکا بر منابع اصلی، اثبات می شود که شاهان صفوی از یک جایگاه قدسی گونه و متفاوت با اسلاف خود برخوردار بودند.

مقاطعی از حکومت برخی از شاهان عصر صفوی تجربه ای نسبی از استقرار امنیت بوده و این امر از ناحیه چندبعدی بودنِ آن قابل توجه است؛ زیرا این مقاطع که مربوط به حکومت شاه اسماعیل یکم، شاه تهماسب یکم، شاه عباس یکم و شاه عباس دوم است، فصلی از بالندگی امنیت، نه صرفاً در حدودِ مرکز قدرت و محدوده پایتخت، بلکه در قلمرو تمامیت ایران را گشود. نظر به اینکه مقاطعی از حکومت برخی پادشاهان صفوی نمونه ای کمابیش موفق از امنیت در ایران به شمار می آید، پژوهش حاضر در پی پاسخ گویی به این پرسش است که چرا استقرار اولیه و نسبیِ امنیتِ چندبعدی در مقاطعی از دوره صفویان، به یک سنت پایدار در توسعه متوازن امنیت تبدیل نشد؟ روش گردآوری اطلاعات کتابخانه ای و شیوه پژوهش نیز توصیفی-تحلیلی است. دستاوردهای این پژوهش نشان می دهد که تمهید سیاست گذاری امنیت داخلی از منظر کنترل آشوب ها و مهار تمایلات تجزیه طلبانه در مقاطعی؛ تقویت توان دفاعی و بازدارنده نظامی؛ ارتقا دیپلماسی متعهدانه از حیث پایبندی به معاهدات و رویکرد ائتلافی با دیگر دولت ها و تأمین امنیت اقتصادی از طریق شکوفایی تجارت و مدیریت راه های مواصلاتی در برخی از دوره ها، از روش های تأمین امنیت حکومت صفویان بودند. علاوه بر اینها، عدم پایداریِ توسعه متوازن امنیت در برخی از دوره حکومت شاهان صفوی، ناشی از عدم نهادمندیِ توسعه متوازن در شیوه حکومت صفویان بود.

شاهنامه نمودار بی بدیل زندگی انسان ایرانی از نخستین روزگاران است. در این اثر ارزشمند بسیاری از جنبه های زندگی بشری، همچون سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی همراه با جزئیات آن به تصویر در آمده است. در این میان با توجه به اینکه شاهنامه، نامه شاهان ایران است اعمال و کردارهای آنان در کانون توجه قرار می گیرد، از این رو طبیعی به نظر می رسد که مردمان این سرزمین اعمال شاهان خود را مورد سنجش قرار دهند و بر طبق این اعمال، آنان را بستایند و یا نکوهش کنند. در این پژوهش ضمن بررسی و استخراج اعمال شاهان در شاهنامه کوشیده شده است تا به نوعی کردارهای صاحبان تخت و تاج مورد ارزیابی قرار گیرد.در این میان توجه شاهان به برخی اعمال که شرایط اجتماعی و سیاسی اقتضا می کرد بسیار بیشتر بوده است. می توان گفت بیشترین عملی که در شاهنامه صورت گرفته است نامه نوشتن و فرستادن قاصد توسط شاهان جهت انجام امور کشورداری بوده و همین امر سبب شکل گیری بسیاری از روابط گردیده و سهم بزرگی در پیشبرد اهداف شاهان در دوره حکومت خود داشته است.

سفرنامه نویسان دوره ی دوم حکومت صفویه روایتی از وضع اقلیت های قومی-مذهبی به دست می دهند که از ورای آن، می توان مسئله ی هویت و نقش آن در واگرایی این اقلیت ها از بدنه ی حکومت صفویه را رصد کرد. در این روایت، هم آن دسته از نیروهای اقلیت که در نتیجه ی سیاست های ساختاری شاه عباس وارد ایران شده بودند، و هم اقلیت های قومی-مذهبی درون ایران که در نتیجه ی تسلط گفتمان شیعی-ایدئولوژیک صفویه به حاشیه رانده شده بودند، از بدنه ی حاکمیت فاصله گرفته و سرانجام نیز، نقشی اصلی در سقوط این حکومت ایفا کرده اند. از نظر سفرنامه نویسان، غلبه ی بُعد ایدئولوژیک-اعتقادی حکومت صفویه، نادیده انگاشتن وجه هویتی اقلیت های قومی-مذهبی، ناکارآمدی شیوه ی اِعمال قدرت شاهان پس از شاه عباس، اقتدار کانون های موازی قدرت، و عواملی از این دست توان اقناع و ایجاد همگرایی با اقلیت ها را از حکومت سلب کرد و همزمان، فضا را برای ایجاد تحرکی تأثیرگذار از جانب این جریان های اقلیت در جهت تسریع روند سقوط صفویان، فراهم ساخت. نتایج این پژوهش، که با روشی توصیفی-تحلیلی انجام گرفته است، نشان می دهد که از نظر سفرنامه نویسان، شیوه های اِعمال قدرت و رویکردهای ایدئولوژیک شاهان پس از شاه عباس، واگرایی اقلیت های قومی-اعتقادی را از بدنه ی حکومت صفویه به همراه آورد و آن را به چالشی بسیار مهم تبدیل کرد. افزون برآن، نادیده گرفتن مسئله ی اقلیت ها، تلاش برای احیای هویت قومی-اعتقادی را در میان این جریان های اقلیت احیا کرد و همین، سقوط صفویه را تسریع بخشید.